12 Sai Lầm Người Mới Chơi Cờ Tướng Hay Mắc Và Cách Sửa

Ai mới chơi cờ tướng cũng từng thua những ván "không hiểu vì sao". Thực ra, phần lớn các ván thua của người mới đến từ một nhóm sai lầm lặp đi lặp lại. Nhận ra và sửa được chúng là cách nhanh nhất để lên trình — nhanh hơn cả học thêm khai cuộc mới. Dưới đây là 12 sai lầm người mới chơi cờ tướng hay mắc, mỗi lỗi kèm cách sửa và bài học minh họa trên Học Cờ Tướng.

Sai lầm ở khai cuộc

1. Chậm ra Xe

Xe là quân mạnh nhất nhưng nhiều người để Xe nằm ở góc đến tận nước 10, 15. Trong khi đó Xe đối phương đã chiếm đường thoáng và gây áp lực. Cách sửa: trong 5–6 nước đầu, ít nhất một Xe phải ra đường thoáng (trực Xe hoặc hoành Xe). Xem Uy Lực Của Hoành Xe Chiếm Sườn và Bản Chất Của Bố Cuộc — Song Xe Áp Chế Và Bài Học Khép Lại Về Vai Trò Tối Thượng Của Xe.

2. Ra Sĩ Tượng quá sớm

Lên Sĩ, lên Tượng "cho chắc" ngay đầu ván làm chậm việc ra Mã Xe, và đôi khi còn chặn đường của chính quân mình. Cách sửa: chỉ lên Sĩ Tượng khi có lý do cụ thể (chặn một đe dọa, mở đường cho Xe). Xem Sai Lầm Xuất Quân Thường Gặp — Khi Bổ Sĩ Tượng Sớm Hơn Xe Pháo.

3. Đi một quân nhiều lần

Đưa Pháo lên rồi lại lùi, Mã nhảy tới nhảy lui trong khi các quân khác chưa ra. Mỗi nước đi thừa là một nhịp tặng đối phương. Cách sửa: ở khai cuộc, ưu tiên đưa quân mới ra trận thay vì đi lại quân cũ.

4. Đưa Mã ra biên hoặc vào giữa cung

Mã ở biên chỉ khống chế được ít điểm và dễ bị vây ("Mã biên tất vong"). Mã nhảy vào giữa cung nhà thì chặn đường Tướng, gọi là Mã oa tâm — vị trí xấu nhất. Cách sửa: đưa Mã về các điểm trung tâm, gần sông. So sánh Thuật Dùng Mã Mạnh Nhất — Mã Ngọa Tào với Mã Xấu Nhất — Mã Oa Tâm.

Sai lầm ở trung cuộc

5. Tham ăn quân mà mất thế

Thấy Tốt, thấy Mã "cho không" là ăn ngay, không xem đó có phải mồi nhử không. Rất nhiều ván thua bắt đầu từ một nước ăn Tốt kéo Xe ra xa cung. Cách sửa: trước khi ăn, hỏi "sau khi ăn, đối phương có nước nào mạnh không?". Xem Chương 2 · Chọn Thế, Không Chọn Quân.

6. Không nhìn nước vừa đi của đối phương

Mải theo kế hoạch của mình mà không để ý đối phương vừa dọa ăn quân hay chuẩn bị chiếu. Cách sửa: tập thói quen sau mỗi nước của đối phương, tự hỏi: "Nước này dọa gì? Quân nào của mình đang bị nhắm?"

7. Quên Pháo cần ngòi

Người mới hay quên rằng một quân đứng giữa có thể trở thành ngòi cho Pháo đối phương. Đẩy một quân vào đúng đường Pháo là tự tạo ngòi cho đối phương ăn quân phía sau hoặc chiếu Tướng. Cách sửa: luôn để ý các đường thẳng từ Pháo đối phương tới quân giá trị của mình. Ôn lại cách đi quân Pháo.

8. Tấn công bằng một quân đơn độc

Một Xe lao sâu vào trận địa đối phương mà không có quân hỗ trợ thường không làm được gì, còn có nguy cơ bị vây bắt. Cách sửa: tấn công bằng tổ hợp ít nhất hai quân (Xe Pháo, Xe Mã, Mã Pháo). Xem bài học về cô quân thâm nhập bị vây.

9. Chiếu bừa

Chiếu cho "sướng tay" mà không có kế hoạch, kết quả là Tướng đối phương chạy về chỗ an toàn hơn, quân mình lại bị đẩy xa. Cách sửa: chỉ chiếu khi nước chiếu giúp được gì: thắng quân, mở đường, dồn Tướng vào lưới. Học các thế sát cục kinh điển để biết chiếu thế nào thì hết.

10. Lên Tượng loạn, phá cấu trúc phòng thủ

Tượng bay lung tung khi bị dọa, để lộ điểm yếu cho Pháo đối phương. Cách sửa: giữ Sĩ Tượng liên kết; đọc Cờ Xấu Phi Tượng Loạn — Vì Sao Tượng Biên Thường Là Dấu Hiệu Mất Bình Tĩnh.

Sai lầm ở tàn cuộc

11. Đổi quân sai thời điểm

Đang hơn quân lại không chịu đổi, để đối phương phản công; đang kém quân lại đổi bừa, làm thế cờ càng đơn giản cho đối phương thắng. Cách sửa: hơn quân thì đổi bớt, kém quân thì giữ phức tạp. Xem Ưu Thế Hơn Quân: Đơn Giản Hoá Ván Cờ và giá trị các quân cờ.

12. Không biết các thế tàn cuộc cơ bản

Hơn một Mã một Tốt mà vẫn hòa, vì không biết kỹ thuật thắng; hoặc đổi quân về đúng thế hòa mà không biết. Cách sửa: học các thế cơ bản trong Cờ Tàn Có Khẩu Quyết, đọc tổng quan tàn cuộc thế thắng – hòa, và luyện với nút "Đánh thử với máy" ở mỗi bài.

Cách tìm ra sai lầm của chính mình

Đọc danh sách lỗi là một chuyện, nhận ra lỗi trong ván của mình mới là chuyện khó. Web có sẵn công cụ cho việc này:

• Chơi với máy hoặc đấu với bạn khi đã đăng nhập, ván cờ được lưu vào lịch sử ván đấu.
• Bấm "Phân tích ván": máy đánh dấu nước sai lầm và sai lầm nghiêm trọng.
• Các nước sai tự vào mục Sai lầm của tôi, quay lại cho bạn luyện cho tới khi thuộc nước đúng.

Sau vài chục ván phân tích, bạn sẽ thấy lỗi của mình thường tập trung vào 2–3 mục trong danh sách trên. Tập trung sửa đúng những lỗi đó là cách tiến bộ nhanh nhất. Nếu mới bắt đầu, hãy theo lộ trình học cờ tướng 30 ngày.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao người mới chơi cờ tướng hay thua?

Phần lớn do ra quân chậm (đặc biệt là Xe), tham ăn quân mà mất thế, không để ý nước dọa của đối phương và không biết kỹ thuật tàn cuộc. Sửa được các lỗi này thì tỷ lệ thắng tăng rõ rệt.

Làm sao để chơi cờ tướng giỏi nhanh?

Học nguyên tắc khai cuộc, giải thế cờ sát pháp mỗi ngày, học các thế tàn cuộc cơ bản, và quan trọng nhất là phân tích lại ván của chính mình để biết mình hay sai ở đâu.

Có nên chiếu tướng nhiều không?

Chỉ chiếu khi nước chiếu có mục đích: thắng quân, mở đường tấn công hoặc dẫn tới chiếu hết. Chiếu vô ích thường giúp Tướng đối phương chạy về chỗ an toàn hơn.

Mã oa tâm là gì?

Mã oa tâm là Mã nhảy vào giữa cung nhà, chặn đường đi của chính Tướng mình. Đây được xem là vị trí xấu nhất của quân Mã, dễ dẫn tới bị chiếu hết.